System DIWASS zmieni zasady przemieszczania odpadów. Firmy muszą przygotować się na cyfrowe procedury

DIWASS, czyli Digital Waste Shipment System, to centralny system prowadzony przez Komisję Europejską. Będzie służył do elektronicznej wymiany dokumentów i informacji związanych z transgranicznym przemieszczaniem odpadów.

System obejmie zarówno przedsiębiorców, jak i organy administracji oraz służby kontrolne. Jego wprowadzenie wynika z nowego rozporządzenia unijnego dotyczącego przemieszczania odpadów, które zastępuje dotychczasowe przepisy.

Z DIWASS będą musiały korzystać podmioty unijne, które dokonują, planują lub obsługują przemieszczanie odpadów. Dotyczy to m.in. zgłaszających, organizatorów przemieszczania, przewoźników, odbiorców, wytwórców odpadów oraz instalacji gospodarowania odpadami.

System będzie wykorzystywany również przez właściwe organy odpowiedzialne za TPO oraz służby kontrolne, w tym wojewódzkie inspektoraty ochrony środowiska, Inspekcję Transportu Drogowego, Straż Graniczną, KAS i Policję.

Za pośrednictwem DIWASS będą przekazywane dokumenty związane z procedurą uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody, czyli notyfikacją. Obejmie to m.in. dokument zgłoszenia, wymagane informacje dodatkowe, korespondencję z organami, decyzje dotyczące przemieszczania oraz dokumenty przesyłania dla poszczególnych transportów.

System obejmie także dokumenty przekazywane w ramach procedury informowania, w tym formularz z załącznika VII oraz umowę między osobą organizującą przemieszczenie a odbiorcą.

Ważną zmianą będzie sposób wprowadzania danych podmiotów. System nie pozwoli na ręczne wpisywanie danych uczestników przemieszczania. Będzie można wybrać je wyłącznie z listy rozwijanej, dlatego wcześniejsza rejestracja w DIWASS będzie konieczna do sprawnej obsługi procedur.

Polscy przedsiębiorcy będą mogli korzystać z DIWASS na dwa sposoby: przez graficzny interfejs użytkownika, czyli stronę internetową Komisji Europejskiej, albo przez komercyjne oprogramowanie połączone z systemem centralnym przez API.

W przypadku oprogramowania komercyjnego konieczne będzie spełnienie wymogów interoperacyjności określonych w przepisach wykonawczych.

Rejestracja podmiotu w DIWASS będzie odbywać się online. Przeprowadzi ją użytkownik, czyli osoba fizyczna reprezentująca dany podmiot. Będzie musiała mieć upoważnienie do działania w jego imieniu, wynikające z CEIDG, KRS albo odrębnego pełnomocnictwa. Konieczne będzie także posiadanie konta EU Login.

Podczas rejestracji trzeba będzie podać dane podmiotu, w tym dane adresowe oraz numery rejestracyjne. W przypadku polskich podmiotów rejestrację zatwierdzi GIOŚ, który sprawdzi, czy podmiot istnieje i czy osoba dokonująca rejestracji jest uprawniona do jego reprezentowania.

Podmioty będą identyfikowane w systemie przez główny numer identyfikacyjny oraz numery rejestracyjne. Głównym numerem będzie EORI, jeśli został nadany. W przypadku polskich przedsiębiorców bez EORI planowane jest stosowanie numeru NIP jako głównego identyfikatora.

Jako numery rejestracyjne mają być wykorzystywane m.in. NIP, jeśli nie będzie numerem głównym, REGON oraz numer rejestrowy BDO.

Komisja Europejska przewiduje, że DIWASS będzie dostępny do rejestracji podmiotów w kwietniu 2026 r. Dokładna data nie jest jeszcze znana.

Do zgłoszeń, dla których właściwy organ miejsca przeznaczenia wyda potwierdzenie przyjęcia przed 21 maja 2026 r., będą stosowane dotychczasowe przepisy.

Jeżeli takie potwierdzenie nie zostanie wydane przed tą datą, postępowanie nie będzie mogło być kontynuowane na starych zasadach i zostanie umorzone. Wtedy zgłaszający będzie musiał rozpocząć procedurę od nowa, już przez DIWASS.

Zezwolenia wydane na podstawie dotychczasowych przepisów zachowają ważność na okres, na jaki zostały wydane. Trzeba jednak pamiętać o terminach zakończenia ostatecznego odzysku odpadów.

Dla zezwoleń, w których instalacja odbiorcy nie jest objęta zezwoleniem wstępnym, termin ten upływa 20 maja 2027 r. Dla zezwoleń z instalacją objętą zezwoleniem wstępnym będzie to 20 maja 2029 r.

Komisja Europejska ma udostępnić szczegółowe instrukcje, materiały szkoleniowe i rozpocząć testowanie systemu. Kolejne informacje o wdrażaniu DIWASS będzie publikował także GIOŚ.