Zmiany w przepisach środowiskowych w 2026 r. dla firm – wynikające z przepisów UE

Zmiany w przepisach środowiskowych 2026 wynikające z przepisów Unii Europejskiej wprowadzą szereg nowych obowiązków dla firm działających w Polsce. Przedsiębiorcy muszą przygotować się na wdrożenie unijnych regulacji, takich jak CBAM, EUDR, PPWR, rozporządzenie o bateriach, czy przygotować się do obowiązków raportowych związanych z ESG. Przedstawiamy szczegółową analizę zmian wynikających z przepisów UE, terminy ich wejścia w życie oraz rodzaje działalności, których poszczególne obowiązki dotyczą.
Z artykułu dowiesz się m.in.:
- jakie obowiązki środowiskowe wprowadzi UE w 2026 r.,
- które firmy obejmą zmiany w przepisach środowiskowych,
- jakie regulacje UE wpłyną na działalność przedsiębiorstw,
- jak przygotować się do nowych wymogów i uniknąć kar.
Wykaz uwzględnia:
- regulacje już obowiązujące
- regulacje, które są już na zaawansowanym etapie ścieżki legislacyjnej
Zakres zmian w przepisach środowiskowych UE w 2026 r. dla firm
W 2026 roku przedsiębiorcy w Polsce zostaną objęci licznymi nowymi obowiązkami w zakresie ochrony środowiska, wynikającymi zarówno z prawa krajowego, jak i z przepisów unijnych.
Artykuł odnosi się do zmian w następujących regulacjach:
- Opakowania i odpady opakowaniowe (PPWR)
- CBAM
- EUDR
- Baterie
- Ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów
- ESG
W tym artykule wyjaśniamy, jakie zmiany wynikają z przepisów unijnych oraz ich wdrożenia do polskiego prawa. Zmiany w regulacjach krajowych omówiliśmy tutaj >> Zmiany w przepisach środowiskowych w 2026 r. dla firm – wynikające z przepisów krajowych
Przeczytasz tam o zmianach w regulacjach dotyczących BDO, ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach tzw. czystościówce, decyzjach środowiskowych, systemie kaucyjnym i audycie energetycznym.
Przed zapoznaniem się ze szczegółowym opisem zmian oraz niezbędnych do podjęcia działań, warto przeanalizować poniższy skrótowy wykaz obowiązkowych aktywności przedsiębiorcy w 2026 roku.
|
Skrótowy wykaz najważniejszych działań przedsiębiorcy Sprawdź, czy podlegasz nowym regulacjom:
Podstawowe działania:
|
Nowe regulacje dotyczące opakowań i odpadów (PPWR) – obowiązki dla firm 2026
W 2026 roku wejdą w życie nowe przepisy dotyczące opakowań i odpadów opakowaniowych, wdrażające unijne Rozporządzenie 2025/40 (PPWR) oraz nowy system rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP). Zmiany te będą miały znaczący wpływ na przedsiębiorców wprowadzających produkty w opakowaniach, w tym producentów, importerów i dystrybutorów.
Opis zmiany
W ramach zmiany ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych planowane jest:
- wdrożenie PPWR
- wdrożenie nowego modelu systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta
- wdrożenie regulacji w zakresie:
-
- etykietowania opakowań oraz pojemników na odpady,
- dokumentów potwierdzających recykling (DPR) oraz dokumentów potwierdzających odpowiednio eksport odpadów albo wewnątrzwspólnotową dostawę odpadów opakowaniowych w celu poddania ich recyklingowi (EDPR) – zostaną one zastąpione przez nowe mechanizmy raportowania,
- zniesienia opłaty produktowej za opakowania,
- producenci (obecnie wprowadzający produkty w opakowaniach) będą mogli samodzielnie realizować obowiązki wynikające z rozszerzonej odpowiedzialności producenta - po uzyskaniu stosownego zezwolenia;
- wprowadzenia zachęty podatkowej, tj. ulgi opakowaniowej,
- objęcia każdego rodzaju opakowania procedurą oceny zgodności,
- przygotowywania przez producentów dokumentacji technicznej i wystawiania deklaracji zgodności UE,
- projektowania opakowań w sposób umożliwiający ich recykling po zakończeniu użytkowania,
- wymogu zawartości określonego procentu materiałów z recyklingu w niektórych opakowaniach z tworzyw sztucznych – sprzedawcy detaliczni będą mogli kupować wyłącznie opakowania spełniające te minimalne progi,
- limitów dotyczących pustej przestrzeni, wagi i rozmiaru – każde niepotrzebne opakowanie będzie uznawane za naruszenie,
- obowiązkowej kompostowalności dla określonych rodzajów opakowań,
- przejęcia obsługi systemu przez państwowy fundusz – w miejsce obecnie funkcjonujących organizacji odzysku,
- wprowadzenia opłaty opakowaniowej płaconej przez przedsiębiorców za opakowania wprowadzane na rynek – ponoszonej za każdy kilogram opakowania, w tym opakowania produktu w opakowaniu, które producent udostępnia po raz pierwszy na terytorium państwa członkowskiego lub rozpakowuje, nie będąc użytkownikiem końcowym. Opłata początkowo będzie symbolicznie niska (ok. 0,5 grosza za opakowanie w pierwszym roku), a następnie będzie stopniowo rosła, nie wpływając jednak zauważalnie na ceny produktów,
- zwolnienia z obowiązku wnoszenia opłaty opakowaniowej, jeśli jej kwartalna wysokość nie przekracza 150 zł,
- nałożenie obowiązku pobierania opłaty na jednostki gastronomiczne,
- zmiana terminu przekazywania przez podmioty obowiązane opłaty SUP – z rocznego na kwartalny – na rachunki bankowe marszałków województw (analogicznie jak w przypadku opłaty recyklingowej),
- monitorowanie przestrzegania przez producentów wymogów w zakresie gospodarowania opakowaniami za pośrednictwem BDO,
- utworzenie listy odpadów opakowaniowych o ujemnej wartości rynkowej,
- wprowadzenie obowiązku sporządzania audytu zewnętrznego.
- zwolnienia z obowiązku składania kwartalnego sprawozdania ROP, jeśli kwartalna wysokość opłaty opakowaniowej nie przekracza 25 zł,
- obowiązków w zakresie przymocowania zakrętek i wieczek do pojemników na napoje z tworzyw sztucznych o pojemności do trzech litrów,
- zobowiązania jednostek gastronomicznych do pobierania opłaty,
- zmiany z rocznego na kwartalny terminu przekazywania przez podmioty obowiązane opłaty SUP na rachunki bankowe marszałków województw (analogicznie jak w przypadku opłaty recyklingowej).
- monitorowania przestrzegania przez producentów wymogów w zakresie gospodarowania opakowaniami za pośrednictwem BDO,
- stworzenia listy odpadów opakowaniowych o ujemnej wartości rynkowej,
- obowiązku sporządzania audytu zewnętrznego.
Opłata opakowaniowa w roku 2026 będzie wynosić 8% stawki opłaty produktowej w zł za kg, określonej w rozporządzeniu MKiŚ z 9 grudnia 2023 r. w sprawie stawek opłat produktowych dla poszczególnych rodzajów opakowań.
W tabeli poniżej przedstawiono przeliczenie stawek opłaty opakowaniowej [zł/kg] na jednostkę przykładowego opakowania:
|
Wysokość opłaty opakowaniowej w przeliczeniu na jednostkę opakowania w [zł] |
||||
|
Format opakowania |
Materiał |
Masa opakowania [kg] |
2026 |
2027 |
|
Butelka na kosmetyki 300 ml |
Tworzywo sztuczne |
0,025 |
0,0055 |
0,0135 |
|
Słoik 315 ml |
Szkło |
0,18 |
0,0036 |
0,0108 |
|
Wytłaczanka na jajka 10 szt. |
Pulpa papierowa |
0,045 |
0,0027 |
0,0063 |
|
Puszka konserwowa 300 ml |
Aluminium |
0,056 |
0,0062 |
0,0157 |
|
Opakowanie na żywność 500 ml |
Wielomateriałowe |
0,016 |
0,0022 |
0,0054 |
Co należy zrobić w tym zakresie?
- Dokonać analizy struktury opakowań – opłata opakowaniowa, przy dużej skali działalności, może znacząco wpłynąć na koszty przedsiębiorstw, ich marże i politykę cenową,
- Oszacować nowe obciążenia,
- Rozważyć możliwości optymalizacji – np. poprzez redukcję masy lub wybór materiałów łatwiejszych do recyklingu,
- Zaadaptować do nowych przepisów procesy produkcyjne i logistyczne,
- Inwestować w badania, rozwój i modernizację linii produkcyjnych (branże: spożywcza, kosmetyczna, e-commerce),
- Prowadzić szczegółową ewidencję,
- Wdrażać odpowiednie systemy informatyczne i rozwiązania compliance,
- Szkolić zespoły zarządzające opakowaniami i rozwijać ich kompetencje – w kontekście przejścia od współpracy z organizacją odzysku do rozliczeń państwowych bezpośrednio z NFOŚiGW.
Kogo dotyczą nowe przepisy?
Zmiany przewidziano w zakresie obowiązków wytwórców, importerów i dystrybutorów opakowań
Jaki jest termin wejścia w życie przepisów?
System zacznie obowiązywać etapami już od 12 sierpnia 2026 r. Przewidziano 2‑letni okres przejściowy. Środki z tytułu opłaty opakowaniowej mają trafić do gmin już w 2026 roku.
Mechanizm CBAM 2026 – raportowanie i obowiązki importowe
W 2026 roku zacznie obowiązywać mechanizm CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism), czyli graniczna opłata węglowa, wprowadzona na mocy Rozporządzenia (UE) 2023/956. Jej celem jest zrównanie warunków konkurencji między unijnymi a zagranicznymi producentami poprzez uwzględnienie kosztów emisji CO₂ w cenach importowanych towarów.
Najważniejsze zmiany mechanizmu CBAM
- Graniczna opłata wyrównawcza będzie naliczana od wybranych towarów przemysłowych importowanych na teren UE.
- Mechanizm ma wspierać producentów działających na terenie Polski i UE, eliminując przewagę konkurencyjną firm spoza Unii, które nie ponoszą kosztów związanych z emisją CO₂.
- Na towary przemysłowe importowane do UE zostaną nałożone koszty emisji CO₂, tak aby ich cena odzwierciedlała rzeczywisty ślad węglowy.
Produkty objęte CBAM:
- Cement
- Energia elektryczna
- Nawozy
- Żelazo i stal
- Aluminium
- Wodór
Raport CBAM – co należy raportować?
- Ilość importowanych towarów (masa w tonach),
- Emisje wbudowane – bezpośrednie i pośrednie,
- Dane instalacji produkcyjnej (lokalizacja, operator),
- Metodologia monitorowania emisji,
- Opłaty emisyjne w kraju pochodzenia towaru,
- Dane podstawowe o towarze i instalacji,
- Informacje o towarze: ilość (masa w tonach), kod CN, kraj pochodzenia, wartość celna,
- Dane instalacji produkcyjnej: lokalizacja geograficzna, nazwa operatora, identyfikator instalacji (jeśli dostępny), główna działalność produkcyjna,
- Metodologia i weryfikacja: metodologia monitorowania emisji, status weryfikacji danych, opłaty emisyjne poniesione w kraju pochodzenia, uzyskanie danych od zagranicznych dostawców (szczególnie spoza UE), właściwa klasyfikacja towarów według kodów CN, weryfikacja metodologii stosowanej przez producenta (rozróżnienie emisji bezpośrednich – powstających bezpośrednio w procesie produkcji towaru – oraz emisji pośrednich, związanych z produkcją energii elektrycznej zużytej w procesie).
Co należy zrobić w zakresie CBAM?
Przedsiębiorcy powinni:
- uzyskać dane od zagranicznych dostawców (szczególnie spoza UE),
- dokonać klasyfikacji towarów według kodów CN,
- zweryfikować metodologię stosowaną przez producenta,
- obliczyć emisje na podstawie danych rzeczywistych od producenta,
- skontaktować się z KOBiZE w sprawie procedur,
- sprawdzać informacje w bazie TARIC (taric.gov.pl),
- zachować dokumentację zgłoszeń celnych,
- zasięgnąć WIS (Wiążącej Informacji Taryfowej),
- dokonać rejestracji na PUESC przez zakładkę celną (nie „Carbon Border”); uzyskać dostęp do rejestru przejściowego, wykorzystać numer EORI (identyfikator operatora gospodarczego); złożyć wniosek o uprawnienie C31: „Dostęp do rejestru CBAM”,
- złożyć raport – nawet niepełny raport jest lepszy niż jego brak; nie używać wartości domyślnych, lecz danych rzeczywistych. Wartości domyślne to standardowe współczynniki emisji określone przez Komisję Europejską dla każdej kategorii towarów, używane tylko w przypadku braku danych rzeczywistych od producenta,
- składać raporty terminowo – wypełnić formularze i złożyć je w systemie,
- zbierać dane z wyprzedzeniem – wcześniej kontaktować się z dostawcami i weryfikować dane przed złożeniem; sprawdzić kody CN i ilości,
- dokumentować wszystko – w tym korespondencję z dostawcami,
- poprawić sprawozdanie zgodnie z korektami KOBiZE,
- rozważyć zlecenie przygotowania raportu CBAM firmie zewnętrznej – upoważnić przedstawiciela (np. agencję celną, doradcę) do składania raportów CBAM w imieniu firmy.
Kogo dotyczy CBAM
- Importerów sprowadzających towary spoza UE,
- Podmioty importujące stal, aluminium, cement, nawozy, energię elektryczną i wodór,
- Firmy sprowadzające towary objęte CBAM o wartości powyżej 150 EUR na przesyłkę.
Terminy składania sprawozdań CBAM
- Za IV kwartał 2025 r. – do 31 stycznia 2026 r.,
- Raport roczny za 2026 r. – do 31 października 2027 r.
EUDR – obowiązki dla firm obracających surowcami ryzyka
Rozporządzenie EUDR (Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115 z dnia 31 maja 2023 r. dotyczy przeciwdziałania wylesianiu i degradacji lasów w związku z produkcją surowców i towarów na rynek UE.
Opis zmian
Towary i produkty ujęte w wykazie EUDR będzie można produkować, wprowadzać do obrotu, udostępniać na rynku UE lub z niego wywozić, pod warunkiem że:
– nie powodują wylesiania,
– zostały wyprodukowane zgodnie z właściwymi przepisami kraju produkcji,
– przedłożono w ich sprawie oświadczenie o należytej staranności w europejskim rejestrze.
Wszystkie warunki muszą być spełnione łącznie.
Rozporządzenie EUDR obejmuje produkty i towary zawarte w załączniku I do rozporządzenia EUDR, czyli są to: bydło, kakao, kawa, palma olejowa, soja, kauczuk i drewno.
Firmy będą zobowiązane do pozyskiwania dużej ilości informacji o pochodzeniu swoich produktów oraz dostawcach.
Podmioty wprowadzające na rynek UE lub wywożące z niego określone produkty będą musiały udowodnić, że nie pochodzą one z terenów wylesionych, co jest istotne ze względu na wpływ tych produktów na zwiększanie powierzchni gruntów rolnych.
Firma składa własne oświadczenie o należytej staranności, powołując się na numer referencyjny istniejącego już oświadczenia złożonego przez inne podmioty. W momencie złożenia oświadczenia firma przejmuje odpowiedzialność za partie towaru lub produktu.
Dostawcy, producenci i dystrybutorzy mogą w łańcuchu życia partii towaru lub produktu powoływać się na wcześniej złożone oświadczenia przez inne firmy, jednak nie zwalnia ich to z własnej odpowiedzialności.
Producent opon w Polsce może złożyć oświadczenie o należytej staranności, powołując się na oświadczenie złożone wcześniej przez importera kauczuku, od którego zakupił surowiec do produkcji danej partii opon (w oświadczeniu importera znajdzie się np. geolokalizacja działek w Tajlandii, skąd pochodzi kauczuk). Polski producent opon będzie jednak samodzielnie ponosił pełną odpowiedzialność za zgodność wyprodukowanej partii opon z EUDR.
Firma powinna wdrożyć system należytej staranności – zebranie informacji, analiza i ocena ryzyka zgodności z EUDR. W przypadku braku lub bardzo niskiego ryzyka, obrót towarem lub produktem będzie możliwy.
Pochodzenie każdej partii towaru lub produktu (brak związku z wylesianiem) należy potwierdzić oświadczeniem o należytej staranności, rejestrowanym w europejskim systemie informacyjnym, który generuje numer referencyjny dla każdej zgłoszonej dostawy.
Naruszenie zakazu obrotu określonymi towarami i produktami będzie karane – m.in. grzywnami, konfiskatą produktów lub towarów, konfiskatą dochodów, wykluczeniem z zamówień publicznych, zakazem udzielania dotacji, zakazem obrotu towarami i produktami, publikacją wyroku w sprawie kary dla firmy.
Chcesz wiedzieć więcej o obowiązkach związanych z EUDR? Przeczytaj >> Rozporządzenie EUDR – nowe obowiązki firm w zakresie przeciwdziałania wylesianiu
Co należy zrobić w zakresie EUDR?
- Ustalić, czy jego firma i jej produkty objęte są przepisami EUDR.
- Dokonać przeglądu łańcucha dostaw pod kątem ryzyka środowiskowego.
- Gromadzić informacje, dane i dokumenty potwierdzające, że odpowiednie surowce i produkty nie zostały wyprodukowane na obszarach objętych wylesianiem lub degradacją lasów:
• opis produktu – zarówno nazwa handlowa, jak i naukowa, ilość, kraj produkcji,
• nazwy dostawców i nabywców oraz możliwe do zweryfikowania dowody na to, że produkt nie powoduje wylesiania i został wyprodukowany zgodnie z obowiązującymi przepisami,
• zapewnienie transparentności łańcucha dostaw – w tym geolokalizacja działek, na których uprawiano surowiec, wraz z datą lub okresem produkcji; pozyskanie szczegółowych danych również od zagranicznych partnerów,
• informacje o zgodności uprawy z przepisami lokalnymi: prawo użytkowania gruntów, prawa pracy, podatki, ochrona środowiska, prawa ludności lokalnej, dane kontaktowe dostawców i odbiorców.
Bez tych danych firma nie może złożyć oświadczenia o zgodności towaru i produktu ani legalnie wprowadzić go na rynek.
- Zapoznać się z listą Komisji Europejskiej dotyczącą krajów niskiego i wysokiego ryzyka produkcji towarów niezgodnych z przepisami EUDR (firmy nabywające towary i produkty w krajach niskiego ryzyka będą miały mniejsze obciążenia administracyjne).
- Wdrożyć procedury: ocenę ryzyka wylesiania, działania ograniczające ryzyko, archiwizację dokumentacji (minimum 5 lat).
- Przeszkolić pracowników (działy zakupów i logistyki).
- Ocenić ryzyko na podstawie zebranych informacji i dokumentów – podmioty firmy muszą ocenić, czy istnieje prawdopodobieństwo, że produkt pochodzi z obszaru objętego wylesianiem oraz czy występują niezgodności z prawem.
Ocena ryzyka powinna być:
– dokumentowana wraz z uzasadnionymi wnioskami,
– poddawana corocznemu przeglądowi,
– udostępniana właściwym organom na żądanie,
– oparta również na klasyfikacji ryzyka przypisanej do kraju produkcji lub jego części. - Przygotować rozwiązania IT umożliwiające zbieranie i gromadzenie informacji o wszystkich partiach towarów.
- Zorganizować audyt oraz złożyć oświadczenie o należytej staranności.
- Złożyć tzw. oświadczenie o należytej staranności za pomocą systemu informacyjnego – oświadczenie zawiera: numer partii, dane produktu, informacje geolokalizacyjne (tj. gdzie konkretnie wyprodukowano towar), opis przeprowadzonej oceny ryzyka i jej wynik.
Dostęp do systemu informacyjnego: https://eudr.webcloud.ec.europa.eu/tracesnt/
Terminy wprowadzenia EUDR
- od lipca 2026 r. - rozpoczęcie stosowania przez firmy procedur potwierdzających, że produkty nie pochodzą z terenów wylesionych
- 30 grudnia 2025 r. – początek obowiązywania przepisów dla średnich i dużych operatorów oraz handlowców,
- 30 czerwca 2026 r. – początek obowiązywania przepisów dla mikro- i małych przedsiębiorstw,
- pierwsze sprawozdanie (obejmujące rok 2026) należy opublikować po 30 grudnia 2026 r.
Nowe przepisy UE o bateriach i paszportach baterii w 2026 r.
Zmiany w przepisach wynikają z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1542 z dnia 12 lipca 2023 r. w sprawie baterii i zużytych baterii, które zostanie wdrożone w Polsce poprzez nowelizację ustawy o bateriach i zużytych bateriach. Nowelizacja przepisów krajowych wprowadza nowe obowiązki dla producentów, importerów, dystrybutorów i użytkowników baterii.
Regulacja obejmuje cały cykl życia baterii – od projektu, przez użytkowanie, aż po gospodarowanie zużytymi bateriami. Celem jest zmniejszenie wpływu baterii na środowisko.
Nowe przepisy mają zastosowanie do wszystkich baterii, niezależnie od ich kształtu, objętości, masy, projektu, składu materiałowego, chemicznego, zastosowania czy przeznaczenia – w tym do wszystkich zużytych baterii przenośnych, rozruchowych, oświetleniowych i zapłonowych (SLI), baterii przemysłowych, baterii pojazdów elektrycznych, samochodów i maszyn, a także baterii stosowanych w lekkich środkach transportu (np. elektryczne rowery, hulajnogi, motorowery – tzw. LMT).
Regulacja obejmuje również baterie wbudowane w inne produkty lub do nich dodane, także te specjalnie zaprojektowane do takiego montażu. Dotyczy wszystkich baterii wprowadzanych na rynek unijny lub oddawanych do użytku w UE, niezależnie od pochodzenia.
Wprowadzono nowe kategorie baterii z różnymi wymaganiami:
• baterie przenośne (poniżej 5 kg),
• baterie stosowane w lekkich środkach transportu,
• baterie przemysłowe (w tym o pojemności powyżej 2 kWh),
• baterie do pojazdów elektrycznych,
• baterie rozruchowe (SLI – Starting, Lighting, Ignition).
Przewidziano wyłączenia dla baterii stosowanych w zastosowaniach wojskowych, kosmicznych i nuklearnych.
Zostanie wprowadzony obowiązek obliczania śladu węglowego baterii oraz udostępniania tych danych, m.in. poprzez cyfrowy paszport baterii. Konieczne będzie zapewnienie cyfrowego dostępu do informacji o bateriach.
Będą obowiązywały też nowe wymogi informacyjne i etykietowe, w tym obowiązek informowania o komponentach baterii i zawartości materiałów pochodzących z recyklingu.
Przepisy wprowadzą też rygorystyczne ograniczenia dotyczących zawartości substancji niebezpiecznych, takich jak rtęć, kadm i ołów – szczególnie w bateriach niklowo-kadmowych (NiCd).
Czym jest CYFROWY PASZPORT BATERII?
Jest obowiązkowy dla baterii przemysłowych o pojemności powyżej 2 kWh, baterii do pojazdów elektrycznych oraz baterii LMT; zawiera dane o parametrach, składzie chemicznym i śladzie węglowym, dostępne przez kod QR.
Zmianą będzie również obowiązek zawartości materiałów z recyklingu – dla baterii przemysłowych, akumulatorów do pojazdów elektrycznych i baterii SLI; producenci muszą dokumentować poziomy materiałów wtórnych: kobaltu, ołowiu, litu i niklu. Wśród nowych wymogów znalazły się również regulacje dotyczące wydajności i trwałości baterii.
Dla różnych typów baterii określono minimalne parametry techniczne, których celem jest wydłużenie ich żywotności i ograniczenie ilości odpadów. Dotyczy to także baterii jednorazowego użytku, które będą musiały spełniać określone standardy wydajności.
Kolejnym istotnym obowiązkiem jest zapewnienie możliwości łatwego wyjmowania i wymiany baterii. Producenci będą musieli projektować swoje urządzenia w taki sposób, aby użytkownicy mogli samodzielnie wyjąć i zastąpić baterie przenośne. W przypadku baterii akumulatorowych stosowanych w lekkich środkach transportu, takich jak hulajnogi czy rowery elektryczne, wymiana będzie musiała być możliwa przez niezależnego specjalistę.
Nowe obowiązki producentów w zakresie:
• zbierania zużytych baterii przenośnych – 63% do końca 2027 r.,
• zbierania zużytych baterii z lekkich środków transportu – 51% do końca 2028 r.,
• odzyskiwania litu – 50% do końca 2027 r.,
• minimalnych poziomów zawartości materiałów z recyklingu w bateriach przemysłowych i akumulatorach do pojazdów i maszyn (wstępne poziomy: 16% kobaltu, 85% ołowiu, 6% litu, 6% niklu); baterie muszą posiadać dokumentację potwierdzającą te wartości,
• efektywności recyklingu – od 2026 r. 80% dla baterii niklowo-kadmowych i 50% dla pozostałych zużytych baterii.
Co musi zrobić przedsiębiorca?
Sprawdzić, czy firmę obowiązują nowe przepisy – poprzez weryfikację w BDO za pomocą numeru NIP lub nazwy firmy, czy została uznana za wprowadzającego baterie lub akumulatory.
Kogo w praktyce dotyczą przepisy?
- Producentów baterii i akumulatorów,
- Producentów urządzeń zawierających baterie,
- Importerów i dystrybutorów ogniw,
- Podmioty zajmujące się recyklingiem i przetwarzaniem zużytych baterii,
- Konsumentów końcowych, którzy będą mieli nowe obowiązki w zakresie segregacji i oddawania zużytych ogniw,
- Podmioty z branży elektronicznej i motoryzacyjnej.
Terminy wprowadzenia przepisów
- Od 18 lutego 2026 r. – wymogi dotyczące śladu węglowego dla baterii przemysłowych,
- Od 2026 r. – baterie przenośne jednorazowego użytku będą musiały spełniać minimalne parametry wydajności,
- Od 18 lutego 2027 r. – obowiązek stosowania cyfrowego paszportu baterii oraz wymogi dotyczące możliwości wyjmowania i wymiany baterii,
- Od lutego 2027 r. – producenci urządzeń będą musieli projektować produkty tak, aby użytkownicy mogli łatwo usuwać i wymieniać baterie przenośne,
- Od 18 sierpnia 2028 r. – wymogi dotyczące zawartości materiałów z recyklingu w ogniwach,
- Od 2026 r. – wymogi dotyczące etykietowania,
- Od 2027 r. – obowiązek stosowania kodu QR.
Zmiany w międzynarodowym przemieszczaniu odpadów
Zmiany w zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów wynikają z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1157 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie przemieszczania odpadów.
Zmienią się zasady zgłoszeń i zezwoleń dotyczących przewozu, eksportu oraz tranzytu odpadów w i poza UE, z naciskiem na cyfryzację procesów i kontrolę instalacji przyjmujących odpady.
|
Obszar |
Co się zmienia / nowe wymogi |
|
Obszar UE |
|
|
obszary poza UE |
|
|
Import do UE |
|
|
ESM – środowiskowo zgodne zarządzanie |
|
|
Kontrola i dokumentacja |
|
|
Tworzywa sztuczne |
|
Kogo dotyczą nowe przepisy?
Podmiotów, które
- przemieszczają odpady między państwami członkowskimi UE,
- eksportują i importują odpadów do/z krajów spoza UE,
- dokonują tranzytu odpadów przez terytorium UE.
Wyłączenia obejmują m.in. odpady objęte szczególnymi reżimami (np. promieniotwórcze).
Co należy sprawdzić w tym zakresie?
- Należy sprawdzić klasyfikację odpadów,
- Ustalić właściwą ścieżkę – odzysk lub unieszkodliwianie,
- Przygotować się do cyfryzacji zgłoszeń i komunikacji z organami,
- Zapewnić weryfikację instalacji docelowych poprzez ESM i audyty,
- Dokonać weryfikacji łańcucha dostaw,
- Przekazywać dokumenty za pośrednictwem systemu DIWASS, a nie za pomocą rejestrowanego doręczenia elektronicznego,
- Rozważyć wystąpienie o wydanie zezwolenia wstępnego,
- Uwzględnić w działalności, że:
a) informacja uzyskana od wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska przed wydaniem zgody na przywóz odpadów na terytorium kraju dotyczy odbiorcy odpadów lub instalacji odzysku bądź unieszkodliwiania, w której odpady będą przetwarzane,
b) prawo do ustanawiania gwarancji finansowych ograniczono do instytucji finansowych zatwierdzonych przez KNF lub przez organ państwa członkowskiego UE, uprawniony do nadzoru nad instytucjami bankowymi lub ubezpieczeniowymi,
c) rozszerzono katalog informacji i danych zawartych w zgodzie na przemieszczenie odpadów – ich zmiana nie wymaga nowego zgłoszenia, ale wymaga zmiany zgody w drodze decyzji, wydawanej na wniosek zgłaszającego,
d) GIOŚ ma możliwość:
• wezwania podmiotu odpowiedzialnego za nielegalne przemieszczenie odpadów do ich zwrotu lub zagospodarowania,
• wystąpienia z roszczeniem zwrotnym wobec podmiotu odpowiedzialnego za niezgodne z planem lub nielegalne przemieszczenie odpadów,
• przeprowadzenia kontroli przemieszczania odpadów oraz wezwania każdego podmiotu uczestniczącego w międzynarodowym przemieszczaniu towarów do udowodnienia, że przewożone materiały nie stanowią odpadów albo że ich przemieszczanie nie jest nielegalne.
Obowiązujące terminy
- Od 21 maja 2026 r. zmienią się zasady:
• dokonywania zgłoszeń (tzw. „notyfikacji”) i udzielania zezwoleń na przywóz odpadów do Polski, wywóz odpadów z Polski oraz tranzyt odpadów przez terytorium Polski,
• przemieszczania odpadów w procedurze informowania – nastąpi pełna cyfryzacja procedur. - Od 21 maja 2027 r. zmienią się zasady wywozu odpadów z załącznika III (tzw. „zielonej listy”) oraz załącznika IIIA rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 do krajów niebędących członkami OECD.
- Zezwolenia wstępne wydane na podstawie art. 14 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 tracą moc najpóźniej 20 maja 2029 r.
Raportowanie ESG i przygotowanie firm do obowiązków 2026–2028
Rok 2026 będzie okresem intensywnych przygotowań firm do wdrożenia obowiązków związanych z raportowaniem ESG, wynikających z dyrektywy CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive). Celem nowych przepisów jest zapewnienie przejrzystości w zakresie wpływu działalności firm na środowisko, społeczeństwo oraz sposób zarządzania.
Co należy zrobić w zakresie ESG?
Na jakie tematy firmy powinny zwrócić uwagę:
- Gromadzenie danych dotyczących zużycia energii, emisji, procedur pracowniczych oraz sposobu zarządzania w firmie,
- Gotowość organizacyjna do raportowania ESG,
- Przygotowanie narzędzi informatycznych wspierających proces raportowania,
- Szkolenia pracowników.
Kiedy przepisy ESG wejdą w życie?
- Duże przedsiębiorstwa niefinansowe rozpoczną raportowanie za rok 2027 (pierwsze raporty zostaną opublikowane w 2028 r.),
- Średnie spółki giełdowe będą raportować po raz pierwszy za rok 2028 (raporty w 2029 r.),
- Mniejsze jednostki pozostaną na razie poza obowiązkiem, jednak wiele z nich zostanie pośrednio objętych koniecznością przekazywania danych kontrahentom.
Zmiany w przepisach środowiskowych w 2026 r. dla firm UE nałożą na przedsiębiorców szereg nowych obowiązków związanych z opakowaniami, emisjami, raportowaniem i gospodarką odpadami. Wdrożenie CBAM, EUDR, PPWR oraz regulacji dotyczących baterii i ESG wymaga nie tylko dostosowania procesów operacyjnych, ale także pełnego zaangażowania w cyfryzację, transparentność łańcucha dostaw i monitorowanie zgodności. Warto już teraz zaplanować działania, które pozwolą firmom uniknąć kar, zoptymalizować koszty i zyskać przewagę konkurencyjną w nowym porządku prawnym UE.
