Porady ekspertów - Ochrona wody i gleby

Strategia odporności wodnej to inicjatywa Unii Europejskiej, której celem jest lepsza ochrona zasobów wodnych i przygotowanie Europy na skutki zmian klimatu. Dokument przedstawiony w czerwcu 2025 r. wyznacza działania w obszarze gospodarowania wodą, ograniczania zanieczyszczeń i ponownego wykorzystania zasobów. W założeniu ma doprowadzić do tego, by Europa była odporna na niedobory wody do 2050 roku.

Dyrektywa Rady z 21 maja 1991 r. dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych zobowiązała Polskę do dostosowania gospodarki wodno-ściekowej do wymogów UE. W odpowiedzi wdrożono Krajowy program oczyszczania ścieków komunalnych (KPOŚK), który zapoczątkował szereg zmian ukierunkowanych na poprawę jakości wód w Polsce.

Nowe przepisy UE dotyczące ścieków komunalnych, przyjęte w dyrektywie 2024/3019, wprowadzają szereg obowiązków dla państw członkowskich. Polska musi dostosować krajowe regulacje do nowych wymogów w zakresie oczyszczania, zbierania i monitorowania ścieków. Dyrektywa zobowiązała Polskę do wprowadzenia zmian w ustawach: Prawo wodne, o utrzymaniu czystości i porządk[;     gminach oraz o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Zmiany obejmują również producentów, neutralność energetyczną oraz nowe standardy oczyszczania.

Remediacja to proces oczyszczania i przywracania gleby, ziemi oraz wód gruntowych do pierwotnego stanu, usuwając lub redukując zanieczyszczenia powstałe na skutek działalności człowieka. Przepisy dotyczące tego procesu znajdują się w ustawie Prawo ochrony środowiska. Jakie obowiązki ciążą na przedsiębiorcach według ustawy?

Projekt ustawy o nadaniu Odrze osobowości prawnej to odpowiedź na pogarszający się stan jej wód i nieskuteczność dotychczasowych działań ochronnych. Zgodnie z założeniami, rzeka zyska status podmiotu prawa, co umożliwi jej reprezentację i egzekwowanie przysługujących jej praw – m.in. do swobodnego przepływu, regeneracji zasobów czy ochrony przed ingerencją człowieka.

Zalane drogi to problem który pojawia się już praktycznie o każdej porze roku w wielu gminach i miastach, zwłaszcza w wyniku intensywnych opadów deszczu oraz roztopów. Wyjaśniamy, kto ponosi odpowiedzialność za odpływ wód opadowych i roztopowych – zarówno z posesji, jak i z pasa drogowego. Kto za te kwestie odpowiada zarówno w aspekcie środowiskowym, jak i drogowym?

Od wyznaczenia kąpieliska i zgłoszenia go do Wód Polskich i Sanepidu, przez badania jakości wody, aż po obowiązek informowania mieszkańców i turystów – każde kąpielisko musi spełnić szereg wymagań określonych w przepisach prawa. Wyjaśniamy, jakie są etapy postępowania, terminy zgłoszeń i konsekwencje zaniedbań – zarówno dla kąpielisk stałych, jak i miejsc okazjonalnie wykorzystywanych do kąpieli.

Likwidacja stawu może wiązać się z koniecznością uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, w zależności od rodzaju i zakresu planowanych działań. Czy likwidacja stawu będzie się zaliczała do takich przedsięwzięć? Jakich jeszcze formalności trzeba dopełnić.

Plan Utrzymania Wód miały być odpowiedzią na wyzwania związane z suszą, powodziami i degradacją ekosystemów rzecznych. Tymczasem propozycje Wód Polskich spotkały się z falą krytyki ze strony środowisk naukowych i organizacji ekologicznych. Zarzuty są poważne: pomijanie realiów klimatycznych, niezgodność z prawem ochrony przyrody i brak transparentności konsultacji. Co to oznacza dla przyszłości polskich rzek?

Ciągłe prostowanie koryt, zwiększanie prędkości przepływu wód oraz ich odprowadzanie do systemów gminnych powodują wzrost zagrożenia powodziowego. Zabudowa terenów naturalnej retencji dodatkowo pogłębia problem, prowadząc do destabilizacji ekosystemów wodnych. Jednocześnie przyczynia się do zwiększenia ryzyka suszy, ponieważ szybkie odprowadzanie wód opadowych uniemożliwia ich naturalną retencję w środowisku. Jakie działania mogą odwrócić ten niekorzystny trend i poprawić zarządzanie zasobami wodnymi?