Ratowanie żywności w Polsce – ponad 23 tys. ton jedzenia trafiło do potrzebujących

Każdego dnia w sklepach pozostają produkty spożywcze, które nie znalazły nabywców, mimo że nadal nadają się do spożycia. Zamiast trafiać do odpadów, mogą zostać przekazane organizacjom pomagającym osobom potrzebującym.

Według danych GIOŚ w 2025 roku 169 organizacji pozarządowych otrzymało od sprzedawców ponad 23 735 ton żywności. Z tej ilości około 23 710 ton przekazano potrzebującym. W przeliczeniu na wartość energetyczną oznacza to możliwość zapewnienia wyżywienia blisko 49 tys. osób przez cały rok.

Współpraca sprzedawców z organizacjami pozarządowymi pozwala więc nie tylko wspierać osoby znajdujące się w trudnej sytuacji, ale również ograniczać ilość żywności, która mogłaby zostać zmarnowana.

Przekazywanie niesprzedanej żywności jest jednym z działań służących ograniczaniu jej marnowania. Zasady tego procesu określa ustawa z 19 lipca 2019 r. o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności.

Na jej podstawie organizacje pozarządowe mają obowiązek corocznego przekazywania GIOŚ sprawozdań dotyczących zagospodarowania otrzymanych produktów spożywczych. Dokumentacja obejmuje między innymi ilość żywności odebranej od sprzedawców i przekazanej osobom potrzebującym.

Zgromadzone informacje pozwalają ocenić skalę redystrybucji żywności oraz jej znaczenie dla ograniczania strat i powstawania odpadów.

Ratowanie żywności ma również wymiar środowiskowy. Produkcja jedzenia wymaga wykorzystania wody, energii, surowców i gruntów rolnych. Gdy produkty spożywcze zostają wyrzucone, zasoby zużyte do ich wytworzenia nie przynoszą zamierzonej korzyści.

Niesprzedana żywność, która nadal nadaje się do spożycia, nie musi stawać się odpadem. Jej przekazanie potrzebującym pozwala wykorzystać produkty zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem i ograniczyć ilość powstających odpadów żywnościowych.

To szczególnie istotne w kontekście gospodarki o obiegu zamkniętym, w której priorytetem jest zapobieganie powstawaniu odpadów, a nie wyłącznie ich późniejsze zagospodarowanie.

Jednym ze sposobów przeciwdziałania marnowaniu żywności są jadłodzielnie. To ogólnodostępne miejsca umożliwiające bezpłatne dzielenie się nadwyżkami produktów spożywczych.

Można w nich pozostawić żywność, której nie jesteśmy w stanie wykorzystać, pod warunkiem że nadaje się ona do spożycia i spełnia zasady obowiązujące w danej jadłodzielni.

Takie inicjatywy pozwalają lepiej wykorzystać dostępną żywność, ograniczyć jej wyrzucanie i zmniejszyć ilość odpadów powstających w gospodarstwach domowych.

Ratowanie jedzenia zaczyna się już na etapie zakupów. Planowanie posiłków, sprawdzanie zapasów i kupowanie produktów w ilościach odpowiadających rzeczywistym potrzebom pozwalają ograniczyć ryzyko wyrzucania żywności.

Znaczenie ma również właściwe przechowywanie produktów, kontrolowanie terminów ich przydatności oraz wykorzystywanie składników, które znajdują się już w lodówce.

Obchodzony 16 października Światowy Dzień Żywności przypomina, że ograniczanie strat jedzenia jest ważne zarówno ze względów społecznych, jak i środowiskowych. Dane GIOŚ za 2025 rok pokazują, że odpowiednio zorganizowane przekazywanie nadwyżek żywności może przynieść wymierne efekty – mniej zmarnowanego jedzenia, mniej potencjalnych odpadów i więcej produktów trafiających do potrzebujących.