Nowelizacja ustawy wodociągowej - kompleksowe podejście do bezpieczeństwa wody
Nowelizacja ustawy wodociągowej, która obowiązuje od 21 maja 2026 r., wprowadza kompleksowe podejście do bezpieczeństwa wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Nowe przepisy wdrażają wymogi dyrektywy UE 2020/2184 i nakładają obowiązki związane z oceną ryzyka w całym systemie zaopatrzenia w wodę - od ujęcia, przez uzdatnianie i dystrybucję, aż po instalacje wewnętrzne w budynkach. Zmiany obejmują m.in. monitoring jakości wody, obowiązki przedsiębiorstw wodociągowych, wymagania dla materiałów mających kontakt z wodą pitną oraz nowe zasady raportowania.
Z artykułu dowiesz się m.in.:
-
jakie obowiązki wprowadza nowelizacja ustawy wodociągowej,
-
kogo obejmie ocena ryzyka w systemie zaopatrzenia w wodę,
-
jakie wymagania dotyczą materiałów do kontaktu z wodą pitną,
-
dlaczego nowe przepisy mogą wpłynąć na ceny wody.
Nowelizacja ustawy wodociągowej - cel zmian i nowe obowiązki
Ustawa z 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw wdraża do polskiego porządku prawnego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2184 dotyczącą jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Wprowadzone zmiany mają na celu wzmocnienie ochrony zdrowia ludności poprzez kompleksowe podejście do bezpieczeństwa wody, oparte na ocenie ryzyka w całym łańcuchu dostawy wody od jej ujęcia poprzez uzdatnianie i instalacje wewnętrzne. Ustawa ta właśnie zaczęła obowiązywać od 21 maja.
Cel strategiczny nowelizacji ustawy wodociągowej
Wymagana jakość wody pitnej określa wodę „zdrową i czystą”, wolną od zagrożeń mikrobiologicznych, chemicznych i radiologicznych.
Nowelizacja ustawy wodociągowej zakłada działania prewencyjne obejmujące:
-
ocenę ryzyka dla systemów zaopatrzenia w wodę,
-
ciągły monitoring jakości wody,
-
modernizację systemów uzdatniania,
-
ograniczanie strat wody,
-
wzmożoną kontrolę sieci przesyłowych,
-
doposażenie laboratoriów analitycznych.
Nowe przepisy nakładają obowiązki na wiele grup podmiotów uczestniczących w procesie dostarczania wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Dotyczy to w szczególności:
-
gmin,
-
przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych,
-
zarządców wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych,
-
właścicieli oraz administratorów budynków wielorodzinnych,
-
projektantów i wykonawców instalacji wodociągowych,
-
producentów i importerów elementów infrastruktury wodociągowej,
-
producentów chemikaliów stosowanych do uzdatniania wody,
-
producentów materiałów filtracyjnych mających kontakt z wodą pitną.
Nowe definicje systemowe – wprowadzone lub doprecyzowane
Omawiana ustawa wprowadza nowe pojęcia lub doprecyzowuje istniejące, a najistotniejsze do ogarnięcia pełnego spektrum zmian, to:
-
dostawca wody – podmiot dostarczający wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, w tym przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne oraz podmiot prowadzący hurtową sprzedaż wody.
-
strefa zaopatrzenia – obszar geograficzny, na którym woda przeznaczona do spożycia przez ludzi pochodzi z jednego źródła lub większej ich liczby i na którym jakość wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi jest w przybliżeniu jednolita.
-
system zaopatrzenia w wodę – układ współdziałających elementów, których zadaniem jest zaopatrzenie odbiorców w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi przez jej ujmowanie, uzdatnianie, magazynowanie lub dystrybucję do punktu dostawy, pozostający w gestii jednego dostawcy wody
-
ryzyko – połączenie prawdopodobieństwa wystąpienia zdarzenia niebezpiecznego oraz dotkliwości jego skutków w przypadku pojawienia się zagrożenia i zdarzenia niebezpiecznego w systemie zaopatrzenia w wodę
-
środki kontroli ryzyka – środki prawne, techniczne, finansowe i organizacyjne oraz działania, w tym działania naprawcze, podejmowane w celu zapewnienia ciągłości i niezawodności dostaw wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi oraz przeciwdziałania zagrożeniu lub wyeliminowania tego zagrożenia lub zredukowania ryzyka z nim związanego do akceptowalnego poziomu.
-
obiekt priorytetowy – niemieszkalny obiekt, w którym więcej niż 50 osób dziennie jest narażonych na ryzyko związane z wodą przeznaczoną do spożycia.
Do kategorii obiektu priorytetowego zalicza się w szczególności:
-
budynki użyteczności publicznej,
-
obiekty przeznaczone do okresowego pobytu ludzi,
-
szpitale i inne placówki całodobowej opieki zdrowotnej,
-
hotele i ośrodki turystyczne,
-
zakłady karne,
-
domy rencistów i podobne jednostki.
Ocena systemu zaopatrzenia w wodę i zarządzanie ryzykiem
Ocena i zarządzanie ryzykiem będą obowiązywały w całym łańcuchu dostawy wody, z uwzględnieniem:
-
obszaru zasilania ujęcia,
-
poboru wody podziemnej lub powierzchniowej,
-
procesu uzdatniania,
-
magazynowania wody uzdatnionej,
-
systemu zaopatrzenia ludności w wodę,
-
instalacji wewnętrznych w budynkach,
-
punktu poboru u konsumenta.
Ocena ryzyka oraz jej aktualizacja mają być prowadzone cyklicznie. Aktualizacja dokumentacji będzie wymagana co 6 lat. Raporty z oceny ryzyka będą przekazywane właściwym organom administracji wodnej i sanitarnej.
Czytaj także >> Zmiany w Prawie wodnym 2026 – które przepisy wejdą w życie
Terminy wejścia w życie nowelizacji ustawy wodociągowej
W założeniu, ocena ryzyka lub jej aktualizacja wraz z raportem podsumowującym z tej oceny będą terminowo udostępniane właściwemu dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej PGW WP oraz właściwemu Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu, a po raz pierwszy nastąpi to w terminie do dnia:
-
-31 grudnia 2026 r. - ocena ryzyka w obszarze zasilania ujęcia wody wykorzystywanego do poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, przygotowana przez dostawcę wody;
-
-31 grudnia 2028 r. - ocena ryzyka w systemie zaopatrzenia w wodę, przygotowana przez dostawcę wody;
-
30 czerwca 2028 r.- ocena ryzyka w wewnętrznych systemach wodociągowych, przeprowadzona przez właścicieli lub zarządców obiektów priorytetowych.
W przypadku obiektu priorytetowego oddanego do użytkowania po dniu 30 czerwca 2028 r. właściciel lub zarządca tego obiektu sporządza ocenę ryzyka dla wewnętrznego systemu wodociągowego, w terminie 6 miesięcy od dnia oddania obiektu priorytetowego do użytkowania.
Całkowite wdrożenie i dostosowanie wymogów dyrektywy do krajowych przepisów prawnych, przewiduje się do roku 2029.
Zmiany w omawianej ustawie zakładają także rozszerzenie katalogu parametrów jakości wody oraz nowe zasady monitoringu i raportowania, co zostanie szczegółowo określone w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy, wydanym przez Ministra Zdrowia w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, mając na uwadze bezpieczeństwo i zdrowie ludzkie.
Wymagania higieniczne w ustawie wodociągowej
Szczególne novum stanowią wymagania higieniczne dla materiałów i wyrobów mających kontakt z wodą pitną i dopuszczone do obrotu oraz produkcji będą wyłącznie te które znajdują się na tzw. europejskich listach pozytywnych. Materiały i wyroby do kontaktu z wodą do spożycia oraz chemikalia do uzdatniania wody, a także materiały filtracyjne do wody będą musiały uzyskać certyfikat autoryzowanej jednostki certyfikującej czy atest higieniczny wydany przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PH – Państwowy Instytut Badawczy.
Nowe obowiązki dla przedsiębiorstw wodociągowych
Zapisy ustawy szczególną uwagę poświęcają działalności przedsiębiorstw wodociągowych i nakładają na nie obowiązki związane z większą transparentnością wobec konsumentów w udostępnianiu informacji o cenach, zużyciu oraz jakości wody.
Modyfikacji także ulegają zasady zatwierdzania taryf, w tym z umożliwieniem różnicowania stawek opłat w zależności od ilości zużywanej wody.
Nowelizacja ustawy wodociągowej, a co za tym idzie wdrożenie nowych zasad monitoringu i raportowania opartego na ocenie i zarządzaniu ryzykiem, mając na uwadze bezpieczeństwo i zdrowie ludzi, jest jak najbardziej zasadne, ale kosztowne. Ponadto, wymagana modernizacja systemów uzdatniania, wzrost efektywności gospodarki wodnej poprzez ograniczanie strat, wzmożona kontrola sieci przesyłowych oraz doposażenie laboratoriów analitycznych, wiąże się z bardzo wysokimi kosztami, rozłożonymi na lata.
Zgodnie z ustawą w budżecie państwa zostały zagwarantowane środki finansowe jedynie dla jednostek samorządu terytorialnego na wykonanie nowych zadań, nałożonych przez omawianą ustawę. Pozostałe podmioty zobligowane do wykonania nowych zadań zarówno organizacyjnych jak i inwestycyjnych, będą musiały radzić sobie we własnym zakresie.
Wobec tego można się spodziewać realnych podwyżek cen wody dla konsumentów indywidualnych jak i przemysłu, w perspektywie najbliższych lat.
- Ustawa z 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026, poz. 605)
