Retencja wody w rolnictwie ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa żywnościowego Polski

10 czerwca 2026 r. w siedzibie Fundacji im. Kazimierza Pułaskiego w Warszawie odbyło się spotkanie okrągłego stołu „Woda jako strategiczny zasób dla przyszłości polskiego rolnictwa – czas na kompleksowe działania”. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele administracji, eksperci oraz reprezentanci sektora rolnego i gospodarki wodnej, w tym Marcin Jarzyński, wiceprezes Wód Polskich ds. ochrony przed powodzią i suszą.

Dyskusja dotyczyła przede wszystkim roli wody w zapewnieniu bezpieczeństwa żywnościowego, barier w zarządzaniu zasobami wodnymi oraz działań, które mogą zwiększyć odporność rolnictwa na suszę. Uczestnicy spotkania zwracali uwagę na potrzebę traktowania wody jako zasobu strategicznego państwa oraz rozwijania mechanizmów finansowych wspierających inwestycje wodne.

Jednym z głównych kierunków działań Wód Polskich jest realizacja założeń do Programu Kształtowania Zasobów Wodnych. Program ten, razem z Planem Przeciwdziałania Skutkom Suszy, tworzy podstawę kompleksowego podejścia do gospodarowania wodą w okresach jej niedoboru.

Działania obejmują m.in. odbudowę i budowę urządzeń piętrzących na małych ciekach, przywracanie funkcji retencyjnych systemów melioracyjnych, spowalnianie odpływu wody z terenów rolniczych oraz zwiększanie retencji glebowej i korytowej. Ich celem jest zatrzymywanie wody tam, gdzie spada, zamiast szybkiego odprowadzania jej z krajobrazu.

Od 2020 r. Wody Polskie systematycznie realizują zadania utrzymaniowe i inwestycyjne związane z retencją. W poszczególnych latach liczba takich działań wynosiła od 65 do 102 rocznie, a ich wartość sięgała od 5,6 mln zł do 10,8 mln zł. Na 2026 r. zaplanowano 79 zadań o wartości 11 mln zł.

Zakończono także 23 inwestycje o łącznej wartości ponad 60 mln zł. Kolejne projekty, warte ponad 119 mln zł, są w trakcie realizacji. Wody Polskie prowadzą piętrzenia na około 4 tys. obiektów hydrotechnicznych w całym kraju, co pozwala zwiększać retencję i ograniczać odpływ wód.

Plan Przeciwdziałania Skutkom Suszy, przyjęty w 2021 r., jest pierwszym krajowym dokumentem kompleksowo opisującym działania ograniczające skutki suszy. Obowiązuje w latach 2021–2027 i obejmuje zarówno inwestycje, jak i rozwiązania organizacyjne wspierające gospodarkę wodną. Obecnie Wody Polskie pracują nad jego aktualizacją.

Zwiększenie odporności rolnictwa na suszę wymaga współpracy administracji, samorządów, rolników, spółek wodnych i instytucji środowiskowych. Od 2020 r. Wody Polskie zorganizowały ponad 3 800 spotkań z interesariuszami w ramach kształtowania zasobów wodnych i działalności statutowej. Pracownicy instytucji uczestniczyli również w blisko 600 spotkaniach Lokalnych Partnerstw ds. Wody, wspierając rozwój rozwiązań dopasowanych do potrzeb konkretnych regionów.

Rozwój lokalnych systemów retencji, modernizacja urządzeń wodnych i zatrzymywanie wody w miejscu opadu należą dziś do najważniejszych narzędzi adaptacji rolnictwa do zmian klimatu. To działania, które mogą ograniczać skutki suszy, stabilizować produkcję rolną i wzmacniać bezpieczeństwo żywnościowe Polski.

Skuteczne zarządzanie wodą przestaje być wyłącznie kwestią środowiskową. Staje się warunkiem stabilności gospodarczej, ochrony rolnictwa i bezpieczeństwa państwa.