PPWR dla gastronomii – jakie obowiązki obejmą restauracje i firmy cateringowe?

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) wprowadza szereg zmian, które będą miały bezpośrednie znaczenie dla restauracji, barów, kawiarni, firm cateringowych i innych podmiotów działających w sektorze HoReCa. Rozporządzenie weszło już w życie t zasadniczo stosuje się je od 12 sierpnia 2026 r. Komisja w swoich wytycznych z czerwca 2026 r. potwierdziła tę datę i wskazała, że poszczególne obowiązki zaczynają być stosowane w terminach określonych w konkretnych przepisach rozporządzenia (art. 71).

Dla gastronomii najważniejsze zmiany dotyczą przede wszystkim opakowań na wynos, własnych pojemników klientów oraz opakowań wielokrotnego użytku. W dalszej perspektywie istotne będą również ograniczenia dotyczące określonych jednorazowych opakowań z tworzyw sztucznych, które zaczną obowiązywać od 2030 r.

Nie wszystkie przepisy PPWR nakładają jednak obowiązki bezpośrednio na restauracje. Część wymagań dotyczy producentów i importerów opakowań. Dla przedsiębiorstwa gastronomicznego szczególnie istotne jest więc ustalenie, w jakiej roli występuje ono w łańcuchu dostaw oraz jakie opakowania wykorzystuje w swojej działalności.

PPWR obejmuje opakowania niezależnie od materiału, z którego zostały wykonane. W przypadku gastronomii szczególne znaczenie ma definicja sektora HoReCa, obejmującego działalność związaną z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi zgodnie z klasyfikacją NACE Rev. 2 – art. 3 pkt 35 PPWR.

W praktyce regulacje będą więc istotne m.in. dla:

• restauracji,

• barów i kawiarni,

• punktów gastronomicznych,

• fast foodów,

• food trucków,

• firm cateringowych,

• stołówek,

• hoteli prowadzących działalność gastronomiczną,

• innych podmiotów oferujących gotową żywność lub napoje.

Nie oznacza to jednak, że wszystkie wymienione podmioty będą podlegały wszystkim obowiązkom w identyczny sposób. Kluczowe znaczenie ma status dystrybutora końcowego oraz rodzaj oferowanych produktów i opakowań.

Szczególne obowiązki dla gastronomii zawierają art. 32 i 33 PPWR, które dotyczą odpowiednio ponownego napełniania oraz oferowania opakowań wielokrotnego użytku w sektorze żywności i napojów na wynos.

PPWR definiuje opakowanie na wynos jako opakowanie usługowe napełniane w obsługiwanym punkcie sprzedaży żywnością gotową do spożycia lub napojem, przeznaczone do transportu i natychmiastowego spożycia w innym miejscu – art. 3 PPWR.

Ma to znaczenie praktyczne, ponieważ art. 32 i 33 odnoszą się właśnie do żywności i napojów oferowanych w takich opakowaniach. W konsekwencji restauracja powinna rozdzielić w swojej analizie co najmniej:

• opakowania stosowane przy konsumpcji na miejscu,

• opakowania na wynos,

• opakowania stosowane przy dostawie,

• opakowania stosowane w cateringu,

• opakowania transportowe i zbiorcze.

Takie rozróżnienie jest istotne, ponieważ poszczególne wymagania PPWR odnoszą się do różnych kategorii opakowań.

Jedną z pierwszych zmian, które bezpośrednio wpłyną na gastronomię, jest obowiązek umożliwienia klientowi skorzystania z własnego pojemnika (art. 32 ust. 1).Do 12 lutego 2027 r. dystrybutorzy końcowi prowadzący działalność w sektorze HoReCa, którzy udostępniają:

• gorące lub zimne napoje w opakowaniach na wynos,

• gotową żywność w opakowaniach na wynos,

muszą ustanowić system umożliwiający konsumentom przynoszenie własnych pojemników w celu ich napełnienia. Oznacza to, że możliwość użycia własnego kubka lub pojemnika klienta nie będzie mogła być jedynie uzależniona od indywidualnej decyzji pracownika. Restauracja powinna wcześniej ustalić zasady obsługi takich pojemników, w tym sposób ich przyjmowania i napełniania oraz sposób postępowania w sytuacji, gdy pojemnik klienta nie pozwala na bezpieczne wykonanie usługi.

Zgodnie z art. 32 ust. 2 PPWR, jeżeli konsument przynosi własny pojemnik, przedsiębiorca musi zaoferować produkt:

• po cenie nie wyższej,

• na warunkach nie mniej korzystnych,

niż w przypadku sprzedaży tego samego produktu w opakowaniu jednorazowym.

Jednocześnie przedsiębiorca ma obowiązek poinformować klientów w punkcie sprzedaży – za pomocą wyraźnie widocznych i czytelnych tablic lub znaków – o możliwości skorzystania z własnego pojemnika. Dlatego przygotowanie do tego obowiązku powinno obejmować nie tylko zakup odpowiednich materiałów, ale również organizację procesu i przygotowanie personelu.

Kolejnym etapem będzie obowiązek oferowania klientom możliwości otrzymania żywności lub napoju na wynos w opakowaniu wielokrotnego użytk (art. 33 ust. 1).Do 12 lutego 2028 r. dystrybutorzy końcowi działający w sektorze HoReCa, którzy oferują gorące lub zimne napoje albo gotową żywność w opakowaniach na wynos, będą musieli dać konsumentowi możliwość otrzymania produktu w opakowaniu wielokrotnego użytku w ramach systemu ponownego użycia. To ważne rozróżnienie. Sam zakup kubków lub pudełek określonych przez producenta jako „wielorazowe” nie powinien być utożsamiany z funkcjonowaniem systemu ponownego użycia. PPWR definiuje i reguluje zarówno wymagania dotyczące opakowań wielokrotnego użytku, jak i systemów ponownego użycia. Odpowiednie wymagania zawierają m.in. art. 11 i art. 27 PPWR.

W praktyce przedsiębiorstwo powinno zatem rozwiązać kwestie:

• wydawania opakowania,

• jego zwrotu,

• zbierania,

• przechowywania,

• przygotowania do ponownego użycia,

• ponownego wprowadzenia do obiegu.

Zgodnie z art. 33 ust. 2 PPWR restauracja będzie musiała poinformować konsumentów w punkcie sprzedaży, za pomocą wyraźnie widocznych i czytelnych informacji, o możliwości otrzymania produktu w opakowaniu wielokrotnego użytku. Ponadto, zgodnie z art. 33 ust. 3, produkt w opakowaniu wielokrotnego użytku ma być oferowany:

• po cenie nie wyższej,

• na warunkach nie mniej korzystnych,

niż ten sam produkt w opakowaniu jednorazowym.

W tym miejscu trzeba zwrócić uwagę na istotne rozróżnienie. Art. 33 ust. 4 PPWR przewiduje szczególne wyłączenie z obowiązku określonego w art. 33 ust. 1 dla mikroprzedsiębiorstw, zgodnie z definicją określoną w rekomendacji 2003/361/WE, według stanu na 11 lutego 2025 r., czyli przedsiębiorstwo, które zatrudnia do 10 pracowników oraz ma obrót lub całkowity bilans roczny nie przekraczający 2 mln EUR. Nie należy jednak traktować tego jako generalnego zwolnienia mikroprzedsiębiorstwa ze wszystkich wymagań PPWR. Dotyczy ono konkretnego obowiązku określonego w art. 33.

To wprowadzenie opakowań wielokrotnego użytku wymaga odpowiedniej organizacji ich obiegu. Art. 11 PPWR określa wymagania dla opakowań wielokrotnego użytku, w tym dotyczące ich projektowania z myślą o wielokrotnym użyciu. Natomiast art. 27 PPWR reguluje systemy ponownego użycia.

Dla gastronomii oznacza to konieczność wcześniejszego zaplanowania m.in.:

• sposobu zwrotu opakowań,

• miejsca ich zbierania,

• sposobu przechowywania,

• czyszczenia i przygotowania do kolejnego użycia,

• odpowiedzialności za poszczególne etapy obiegu,

• sposobu postępowania z opakowaniami uszkodzonymi lub zagubionymi.

Dlatego przed zakupem dużej liczby pojemników wielorazowych warto najpierw wybrać model organizacyjny i przetestować go w rzeczywistych warunkach.

PPWR zawiera również przepisy dotyczące ponownego napełniania. Zgodnie z art. 3 PPWR ponowne napełnianie oznacza sytuację, w której pojemnik będący własnością użytkownika końcowego albo nabyty przez niego w punkcie sprzedaży jest napełniany przez konsumenta lub dystrybutora końcowego produktami nabywanymi przez konsumenta.

Art. 28 PPWR reguluje zasady oferowania produktów w ramach ponownego napełniania. W przypadku gastronomii należy jednak odróżnić ten mechanizm od szczególnego obowiązku dotyczącego własnych pojemników klienta określonego w art. 32 PPWR.

Dla restauracji oferującej kawę lub posiłki na wynos to przede wszystkim art. 32 stanowi bezpośrednią podstawę obowiązku ustanowienia systemu umożliwiającego klientowi przyniesienie własnego pojemnika.

Jedną z najważniejszych zmian długoterminowych dla gastronomii będzie ograniczenie stosowania określonych opakowań jednorazowych. Zgodnie z art. 25 ust. 1 PPWR, od 1 stycznia 2030 r. podmioty gospodarcze nie będą mogły wprowadzać do obrotu opakowań w formatach i do zastosowań wymienionych w załączniku V:

• Opakowania zbiorcze jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych,

• Opakowania jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych na nieprzetworzone świeże owoce i warzywa,

• Opakowania jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych,

• Opakowania jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych na dodatki do potraw, dżemy, sosy, zabielacz do kawy, cukier oraz przyprawy w sektorze HoReCa,

• Opakowania jednorazowego użytku stosowane w sektorze zakwaterowania na potrzeby indywidualnych rezerwacji,

• Bardzo lekkie torby na zakupy z tworzywa sztucznego,

W gastronomii szczególne znaczenie mają pkt 3 i 4 załącznika V.

Załącznik V pkt 3 obejmuje jednorazowe opakowania z tworzyw sztucznych do żywności i napojów napełnianych i spożywanych na terenie przedsiębiorstwa w sektorze HoReCa. Przepis obejmuje obszary konsumpcji zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz lokalu, a także określone wspólne obszary przeznaczone do spożywania żywności i napojów.

Wśród przykładów wymieniono:

• tacki,

• jednorazowe talerze,

• kubki,

• torby,

• pudełka.

Wyjątek przewidziano dla przedsiębiorstw HoReCa, które nie mają dostępu do wody pitnej.

To bardzo ważne. PPWR nie wprowadza od 2030 r. generalnego zakazu wszystkich jednorazowych opakowań używanych w gastronomii. Zakaz z art. 25 dotyczy konkretnych formatów i zastosowań wymienionych w załączniku V.

Dlatego przy ocenie danego opakowania trzeba każdorazowo sprawdzić:

1. z jakiego materiału jest wykonane,

2. czy jest jednorazowe,

3. do czego jest przeznaczone,

4. gdzie następuje konsumpcja,

5. czy jego zastosowanie znajduje się w załączniku V.

Szczególne znaczenie dla gastronomii ma również załącznik V pkt 4. Od 2030 r. ograniczenie obejmie jednorazowe opakowania z tworzyw sztucznych stosowane w sektorze HoReCa do pojedynczych porcji m.in.:

• sosów,

• przetworów,

• cukru,

• śmietanki do kawy,

• przypraw.

Wśród przykładów wskazano saszetki, pojemniki, tacki i pudełka.

Przepis przewiduje jednak wyjątki. Ograniczenie nie obejmuje m.in. sytuacji, gdy takie opakowanie jest dostarczane razem z gotową żywnością na wynos przeznaczoną do natychmiastowego spożycia bez dalszego przygotowania. Wyjątek przewidziano również dla zastosowań związanych z bezpieczeństwem i higieną w placówkach, w których występuje medyczna potrzeba zindywidualizowanej opieki, takich jak szpitale, kliniki czy domy opieki. Dlatego restauracja powinna już teraz przeanalizować nie tylko kubki i pudełka, ale również pozornie drobne elementy wydawane klientom.

Przy planowaniu zakupów nie należy kierować się wyłącznie nazwą materiału. Komisja w wytycznych dotyczących PPWR wskazała, że ograniczenia z art. 25 i pkt 1–4 załącznika V nie powinny być rozumiane jako dotyczące wyłącznie produktów wykonanych w 100% z tworzywa sztucznego. W szczególności Komisja wskazała, że określone opakowania kompozytowe, w tym opakowania na bazie papieru zawierające co najmniej 5% tworzywa sztucznego, mogą być objęte ograniczeniami. Dlatego przy zakupie kubków czy pudełek określanych jako „papierowe” warto sprawdzić ich rzeczywisty skład materiałowy.

PPWR wprowadza również wymagania dotyczące ograniczania masy i objętości opakowań.Zgodnie z art. 10 PPWR opakowania powinny być projektowane w taki sposób, aby ich masa i objętość były ograniczone do minimum niezbędnego do zapewnienia ich funkcjonalności. Nie jest to jednak prosty, bezpośredni obowiązek każdej restauracji dotyczący każdego kupowanego pudełka. Jest to przede wszystkim wymaganie dotyczące projektowania i wprowadzania opakowań do obrotu przez podmioty odpowiedzialne za ich zgodność. Dla gastronomii konsekwencją będzie natomiast konieczność bardziej świadomego wyboru opakowań i dostawców.

Restauracja powinna przy zakupach analizować m.in.:

• czy opakowanie jest rzeczywiście niezbędne,

• czy jego wielkość jest odpowiednia do produktu,

• czy można ograniczyć liczbę dodatkowych elementów,

• czy nie stosuje się niepotrzebnych warstw,

• czy opakowanie może zostać zastąpione rozwiązaniem wielokrotnego użycia.

Od wymagań dotyczących samej konstrukcji opakowania należy odróżnić ograniczenie pustej przestrzeni. Przepis określa wymagania dotyczące ograniczania pustej przestrzeni w opakowaniach. W przypadku opakowań sprzedażowych art. 24 ust. 4 przewiduje obowiązek ograniczenia pustej przestrzeni do minimum niezbędnego do zapewnienia funkcjonalności opakowania. Natomiast art. 24 ust. 1 wprowadza od 1 stycznia 2030 r. maksymalny współczynnik pustej przestrzeni wynoszący 50% dla określonych kategorii opakowań zbiorczych, transportowych oraz opakowań wykorzystywanych w handlu elektronicznym, z uwzględnieniem warunków i wyjątków określonych w tym artykule.

Nie należy więc automatycznie przenosić obowiązku z art. 24 na każdą restaurację. Znaczenie tego przepisu dla gastronomii będzie zależeć od rodzaju opakowań i roli przedsiębiorstwa w łańcuchu dostaw.

  Co PPWR zmieni w zakupach i współpracy z dostawcami?

Choć restauracja nie przejmuje automatycznie obowiązków producenta opakowania, PPWR będzie miał realny wpływ na proces zakupowy. Przedsiębiorstwo powinno stworzyć listę stosowanych opakowań i dla każdego z nich ustalić:

• rodzaj opakowania,

• materiał,

• skład materiałowy,

• zastosowanie,

• sposób użytkowania – na miejscu czy na wynos,

• jednorazowe czy wielokrotnego użycia,

• producenta,

• dostawcę,

• kraj pochodzenia,

• możliwość zastosowania alternatywy.

Szczególnie istotne jest ustalenie, czy przedsiębiorstwo samo importuje opakowania spoza UE, czy kupuje je od dostawcy działającego w UE. Status podmiotu w łańcuchu dostaw może bowiem wpływać na zakres jego obowiązków.

W tym zakresie istotny jest art. 16 PPWR, który określa obowiązki dostawców dotyczące przekazywania informacji i dokumentacji niezbędnych do wykazania zgodności opakowań. Dodatkowo załącznik VII PPWR określa zakres dokumentacji technicznej dotyczącej zgodności opakowania. W praktyce gastronomia powinna więc już na etapie zakupów wymagać od dostawców odpowiednich informacji dotyczących opakowania, zamiast opierać się wyłącznie na deklaracjach typu „eko”, „biodegradowalne” czy „przyjazne środowisku”.

Kolejną zmianą będzie harmonizacja oznakowania opakowań.Zgodnie z art. 12 ust. 1 PPWR opakowania mają być oznakowane zharmonizowaną etykietą zawierającą informacje o składzie materiałowym, ułatwiające konsumentom prawidłowe sortowanie. Przepis przewiduje rozpoczęcie stosowania tego wymogu od 12 sierpnia 2028 r. albo 24 miesięcy od wejścia w życie odpowiedniego aktu wykonawczego Komisji – w zależności od tego, który termin będzie późniejszy.

Dla restauracji oznacza to przede wszystkim konieczność monitorowania wymagań dotyczących opakowań kupowanych od dostawców i sprawdzania, czy stosowane rozwiązania są zgodne z aktualnymi wymaganiami. Nie oznacza to natomiast, że restauracja ma już obecnie samodzielnie projektować oznakowanie wszystkich opakowań.

PPWR warto potraktować jako proces rozłożony na kilka lat. Największym błędem będzie czekanie do 2029 lub 2030 r. z analizą wszystkich opakowań.

Spisz wszystkie opakowania używane w działalności:

• kubki,

• pokrywki,

• pudełka,

• pojemniki na zupy,

• pojemniki na sosy,

• torby,

• folie,

• sztućce,

• tacki,

• opakowania transportowe,

• saszetki z dodatkami.

Szczególnie ważne jest rozdzielenie:

• konsumpcji na miejscu,

• sprzedaży na wynos,

• dostawy,

• cateringu,

• transportu i magazynowania.

Pozwoli to określić, które wymagania PPWR dotyczą konkretnych opakowań.

Nie wystarczy oznaczenie „papier”, „eko” albo „biodegradowalne”. Trzeba ustalić rzeczywisty skład opakowania, w szczególności obecność tworzyw sztucznych i materiałów kompozytowych.

W pierwszej kolejności należy przeanalizować opakowania wymienione w załączniku V, zwłaszcza pkt 3 i 4. Pozwoli to zidentyfikować produkty, które mogą wymagać zastąpienia innym rozwiązaniem.

Najpóźniej przed 12 lutego 2027 r. należy wdrożyć rozwiązanie wynikające z art. 32.

Warto wcześniej ustalić:

• zasady przyjmowania pojemników,

• sposób napełniania,

• zasady higieniczne,

• sposób informowania klientów,

• sposób szkolenia pracowników.

Przed 12 lutego 2028 r. przedsiębiorstwo objęte art. 33 powinno przygotować możliwość oferowania produktów w opakowaniach wielokrotnego użytku w ramach systemu ponownego użycia. Warto wcześniej przetestować rozwiązanie w jednym lokalu lub wybranej części działalności.

W specyfikacjach zakupowych warto uwzględnić:

• zgodność z PPWR,

• materiał i skład opakowania,

• możliwość ponownego użycia,

• możliwość recyklingu,

• wymagane oznakowanie,

• dostępność dokumentacji,

• przewidywaną zmianę przepisów w kolejnych latach.

Dobrą praktyką będzie prowadzenie rejestru stosowanych opakowań zawierającego informacje o:

• rodzaju opakowania,

• materiale,

• zastosowaniu,

• dostawcy,

• statusie jednorazowe/wielokrotnego użycia,

• potwierdzeniu zgodności,

• planowanej dacie zastąpienia danego rozwiązania.

Taki rejestr nie jest sam w sobie uniwersalnym obowiązkiem wynikającym z PPWR dla każdej restauracji. Jest natomiast praktycznym narzędziem pozwalającym przedsiębiorstwu zarządzać wymaganiami rozporządzenia.

Oceniając opakowanie, trzeba sprawdzić jego rzeczywisty skład i zastosowanie. Komisja wskazała, że określone opakowania kompozytowe na bazie papieru zawierające tworzywo sztuczne mogą podlegać ograniczeniom z art. 25 i załącznika V.

Art. 33 wymaga oferowania produktów w opakowaniach wielokrotnego użytku w ramach systemu ponownego użycia.

Od 12 lutego 2027 r. podmiot objęty art. 32 będzie musiał mieć ustanowiony system umożliwiający takie działanie. Konieczne będzie również odpowiednie poinformowanie klientów.

Nie należy pomijać drobnych opakowań. Załącznik V pkt 4 obejmuje również określone jednorazowe opakowania na porcje sosów, cukru, przypraw czy śmietanki do kawy.

Zakres obowiązków zależy od roli przedsiębiorstwa w łańcuchu dostaw. Część wymagań dotyczy producentów i importerów opakowań, natomiast dla gastronomii najważniejsze bezpośrednie obowiązki dotyczące sprzedaży na wynos wynikają z art. 32 i 33.

Dla restauracji i firm cateringowych najważniejszym zadaniem w 2026 r. nie jest jeszcze całkowita wymiana wszystkich opakowań. Znacznie ważniejsze jest ustalenie, jakie opakowania przedsiębiorstwo rzeczywiście wykorzystuje i które z nich będą wymagały zmiany.

W pierwszej kolejności warto:

1. zinwentaryzować wszystkie opakowania;

2. ustalić ich skład materiałowy;

3. rozdzielić opakowania używane na miejscu i na wynos;

4. zidentyfikować opakowania jednorazowe z tworzyw sztucznych;

5. sprawdzić pojemniki i opakowania wskazane w załączniku V;

6. przeanalizować saszetki i opakowania na pojedyncze porcje;

7. zweryfikować informacje otrzymywane od dostawców;

8. ustalić, czy przedsiębiorstwo jest wyłącznie użytkownikiem opakowań, czy również importerem;

9. przygotować system obsługi własnych pojemników klientów;

10. rozpocząć analizę systemów ponownego użycia;

11. uwzględnić wymagania PPWR w przyszłych zakupach;

12. zaplanować zmiany w kilku etapach – 2027, 2028 i 2030 r.

Najważniejszym błędem byłoby potraktowanie PPWR wyłącznie jako przepisów dotyczących materiału, z którego wykonany jest kubek lub pudełko. Dla gastronomii rozporządzenie oznacza przede wszystkim stopniową zmianę sposobu oferowania żywności i napojów na wynos. Od 2027 r. kluczowe znaczenie będzie miało umożliwienie klientowi korzystania z własnego pojemnika, od 2028 r. – oferowanie opakowań wielokrotnego użytku w ramach systemu ponownego użycia, a od 2030 r. – ograniczenia dotyczące określonych formatów jednorazowych opakowań z tworzyw sztucznych.

Jednocześnie przedsiębiorstwa powinny pamiętać, że część wymagań PPWR jest kierowana bezpośrednio do producentów i importerów opakowań. Restauracja nie powinna więc automatycznie przypisywać sobie wszystkich obowiązków wynikających z rozporządzenia. Powinna natomiast wiedzieć, jakie wymagania dotyczą jej jako dystrybutora końcowego oraz jakie wymagania dotyczą opakowań, które kupuje i wykorzystuje w działalności.

Dlatego najlepszym momentem na przygotowanie się do PPWR jest właśnie 2026 r. – zanim obowiązki z art. 32 i 33 zaczną być stosowane. Pozwala to spokojnie przeanalizować opakowania, sprawdzić dostawców, przetestować system własnych pojemników i przygotować rozwiązania wielokrotnego użycia, zamiast wprowadzać je dopiero pod presją zbliżających się terminów.