Renaturyzacja rzek w Polsce. Ponad 500 mln zł na odbudowę ekosystemów

Wody Polskie realizują projekty przywracające naturalne funkcje rzek i ich dolin. Prace obejmują m.in. usuwanie barier migracyjnych, odtwarzanie mokradeł, budowę przepławek oraz poprawę warunków życia organizmów wodnych.

Inwestycje są finansowane m.in. z programów LIFE, Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) oraz Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej. Mają również zwiększyć zdolność dolin rzecznych do zatrzymywania wody, a tym samym wspierać ograniczanie skutków suszy i powodzi.

Jednym z największych przedsięwzięć jest LIFE Pilica, obejmujący zlewnię o powierzchni niemal 9 tys. km². Projekt realizowany jest na terenie 93 gmin w pięciu województwach.

Działania koncentrują się na poprawie jakości wód, zwiększeniu retencji i ograniczaniu zanieczyszczeń. W 33 gminach wdrażane są rozwiązania usprawniające kontrolę gospodarki ściekowej, a pięć miast przygotowało plany retencjonowania wód opadowych i adaptacji do zmian klimatu.

Projekt obejmuje również współpracę z rolnikami w zakresie racjonalnego nawożenia i praktyk zwiększających zdolność gleby do zatrzymywania wody.

Projekt LIFE Drawa Bis obejmuje około 56 km Drawy, Płocicznej i Korytnicy. Jego celem jest poprawa warunków rozrodu ryb i odbudowa siedlisk wodnych. Zakłada się zwiększenie liczby gniazd tarłowych łososia o 50%, populacji skójki gruboskorupowej w Korytnicy o 60% oraz powierzchni siedlisk włosieniczników o 25%.

Z kolei w dorzeczu Parsęty realizowany jest projekt LIFE for Rivers. Przewiduje on przebudowę lub usunięcie 23 barier migracyjnych i utworzenie 8,7 ha tarlisk. Dzięki inwestycji ciągłość ekologiczna ma zostać przywrócona na około 330 km rzek.

Projekt After-LIFE Rega obejmuje 378 km rzecznych korytarzy migracyjnych. Zaplanowano modernizację lub likwidację 31 barier, tworzenie tarlisk oraz działania zwiększające retencję o około 400 tys. m³ wody.

Na Nysie Kłodzkiej przewidziano budowę sześciu przepławek przy jazie Michałów i zbiorniku Otmuchów oraz modernizację istniejącej przepławki przy zbiorniku Kozielno. Pozwoli to przywrócić ciągłość ekologiczną na około 111 km rzeki, poprawiając warunki migracji m.in. łososia, pstrąga i lipienia.

Na Noteci powstaną przepławki przy trzech stopniach wodnych: Łabiszyn, Dębinek VI i Stara Noteć Rynarzewska. Inwestycja ma udrożnić dwa korytarze ekologiczne o łącznej długości 15,3 km, poprawiając warunki migracji węgorza europejskiego.

Z kolei projekt „Naturalna Nida” obejmuje około 39 km doliny rzecznej. Zakłada przebudowę lub usunięcie 12 barier migracyjnych na Nidzie i Mierzawie, odtwarzanie starorzeczy oraz utworzenie naturalnego obszaru zalewowego. Rozwiązania te mają poprawić retencję i odbudować siedliska związane z wodą.

Działania renaturyzacyjne zaplanowano również na Miedziance, Witce i Bystrzycy Dusznickiej. W ramach inwestycji przeciwpowodziowych istniejące progi będą przebudowywane na bystrza kamienne, umożliwiające migrację organizmów wodnych.

Na Miedziance i Witce przewidziano zachowanie naturalnych meandrów oraz tworzenie zróżnicowanych siedlisk rzecznych. Natomiast na Bystrzycy Dusznickiej przebudowa progów i jazów ma przywrócić ciągłość ekologiczną na około 9 km rzeki.

Dziewięć projektów realizowanych przez Wody Polskie ma poprawić stan polskich ekosystemów wodnych, zwiększyć bioróżnorodność i przywrócić naturalne procesy zachodzące w dolinach rzecznych.

Odtwarzanie mokradeł, udrażnianie rzek i zwiększanie retencji mogą również wspierać ochronę przed skutkami zmian klimatu. Wody Polskie zapowiadają ubieganie się o kolejne środki europejskie na realizację podobnych przedsięwzięć.