Co to jest EMAS? EMAS (Eco-Management and Audit Scheme) to dobrowolny system ekozarządzania i audytu funkcjonujący w Unii Europejskiej. Jest uznawany za najbardziej wymagający system zarządzania środowiskowego, a uczestnictwo w nim potwierdza wpis do oficjalnego rejestru prowadzonego przez właściwy organ państwa członkowskiego. Coraz większa liczba postępowań przetargowych, konkursów o dofinansowanie oraz procedur związanych z wykazywaniem wysokich standardów zarządzania środowiskowego powoduje, że przedsiębiorcy poszukują dokumentu potwierdzającego udział w systemie EMAS. W praktyce często pojawia się pytanie, czy wystarczy certyfikat ISO 14001, czy konieczne jest odrębne potwierdzenie wpisu do rejestru EMAS oraz jaki organ jest właściwy do wydania takiej informacji.
System EMAS (Eco-Management and Audit Scheme) pozostaje najbardziej wymagającym dobrowolnym systemem zarządzania środowiskowego funkcjonującym w Unii Europejskiej. W przeciwieństwie do certyfikacji ISO 14001, uczestnictwo w EMAS kończy się wpisem do oficjalnego rejestru prowadzonego przez właściwy organ państwa członkowskiego. To właśnie wpis do rejestru stanowi formalne potwierdzenie, że organizacja spełnia wymagania określone w przepisach unijnych.
Podstawę funkcjonowania systemu stanowi rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1221/2009 z 25 listopada 2009 r. w sprawie dobrowolnego udziału organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS). Rozporządzenie ma charakter bezpośrednio obowiązujący we wszystkich państwach członkowskich UE i było wielokrotnie aktualizowane, przy czym obecnie obowiązuje jego wersja skonsolidowana.
W ostatnich latach system EMAS był kilkukrotnie aktualizowany. Zmiany dotyczyły przede wszystkim dostosowania wymagań do obowiązujących norm oraz doprecyzowania zasad funkcjonowania systemu.
Najistotniejszą nowelizację wprowadzono rozporządzeniem Komisji (UE) 2017/1505. Zmieniono załączniki I-III do rozporządzenia (WE) nr 1221/2009, dostosowując wymagania systemu EMAS do normy ISO 14001:2015. Dzięki temu zapewniono spójność obu systemów zarządzania środowiskowego, przy jednoczesnym zachowaniu dodatkowych wymagań charakterystycznych dla EMAS, takich jak obowiązek sporządzania zwalidowanej deklaracji środowiskowej czy wykazywania zgodności z przepisami prawa ochrony środowiska.
Kolejne zmiany wprowadzono rozporządzeniem Komisji (UE) 2018/2026, które zmieniło załącznik IV dotyczący deklaracji środowiskowej. Celem nowelizacji było ujednolicenie sposobu prezentowania informacji środowiskowych oraz zwiększenie ich przejrzystości i porównywalności. Zaktualizowano również wskaźniki efektywności środowiskowej, tak aby lepiej odzwierciedlały rzeczywisty wpływ organizacji na środowisko.
Najnowsza zmiana dotycząca rozporządzenia EMAS została opublikowana w 2023 r. i miała wyłącznie charakter redakcyjny. Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/1199 sprostowało błędy występujące w niektórych wersjach językowych załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 1221/2009. Nie wprowadziło ono nowych obowiązków dla organizacji ani nie zmieniło zasad funkcjonowania systemu EMAS.
