Program mikroretencja - zasady, dotacje i wykorzystanie wody opadowej
Program mikroretencja to ogólnokrajowe wsparcie dla właścicieli nieruchomości, które ma na celu zwiększenie retencji wody opadowej i jej ponowne wykorzystanie w miejscu powstawania. Dla wody nie ma alternatywy, ale alternatywne mogą być źródła jej pozyskiwania. W obliczu nasilających się problemów suszy oraz zmian klimatycznych, rozwiązania związane z zagospodarowaniem wód opadowych stają się nie tylko elementem zrównoważonego rozwoju, ale również realnym sposobem na ograniczenie kosztów zużycia wody w gospodarstwach domowych.
Z artykułu dowiesz się m.in.:
-
czym jest mikroretencja i jak działa retencja wody opadowej,
-
jak wykorzystać wodę deszczową w gospodarstwie domowym,
-
jakie są zasady programu mikroretencja i kto może skorzystać z dotacji,
-
jak wdrożyć system retencji wody na własnej posesji.
Jednostki sektora publicznego muszą zebrać różne dane do KOBiZE, BDO, Wód Polskich i GUS oraz złożyć odpowiednie sprawozdania. Przygotowaliśmy szkolenie, które porządkuje wiedzę i pozwala spojrzeć na obowiązki środowiskowe całościowo.
Zapisz się na szkolenie „Sprawozdawczość środowiskowa w gminach i urzędach” i sprawdź, jak prawidłowo realizować obowiązki i uniknąć kar.
Szkolenie odbędzie się online, 25 czerwca 2026 roku, w godzinach 9:30–16:30. Każdy uczestnik kończy szkolenie z imiennym certyfikatem potwierdzającym kompetencje w zakresie gospodarki odpadami.
Program mikroretencja - na czym polega i kogo dotyczy
Aktualnie realizowany program mikroretencja hołduje idei zrównoważonego rozwoju, w szczególności na obszarach zurbanizowanych.
Jest to program ogólnokrajowy finansowany ze środków europejskich w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko, będących w dyspozycji Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, odpowiedzialnych za dystrybucję tych środków.
Program mikroretencja zastąpił realizowany w ostatnich latach rządowy program „Moja Woda”.
Czym jest mikroretencja i jak działa retencja wody opadowej
Mikroretencja, jak sama nazwa wskazuje, to proces retencji w małej skali. Głównym celem retencji jest uzyskanie dodatkowego zasobu wody poprzez gromadzenie i magazynowanie wody opadowej lub roztopowej.
Wodę tę można magazynować na różne sposoby:
-
na powierzchni ziemi,
-
w gruncie,
-
w zbiornikach naturalnych,
-
w zbiornikach sztucznych.
Istotnym celem działań w tym zakresie jest także zapobieganie powodziom oraz lokalnym podtopieniom. Tym samym zmagazynowana woda stanowi dodatkowe zabezpieczenie na wypadek suszy.
Z kolei retencja w małej skali, czyli mikroretencja, odnosi się wyłącznie do prywatnych posesji, skąd woda opadowa nie jest odprowadzana do kanalizacji deszczowej, lecz jest gromadzona w miejscu powstawania, a następnie wykorzystywana.
Czym jest mikroretencja?
Mikroretencja to gromadzenie i wykorzystywanie wody opadowej lub roztopowej na terenie własnej posesji, bez odprowadzania jej do kanalizacji deszczowej.
Jak wykorzystać wodę deszczową w gospodarstwie domowym
W warunkach gospodarstw domowych, tam, gdzie nie jest wymagana woda o jakości wody wodociągowej, woda opadowa może znaleźć wszechstronne zastosowanie, np.:
-
wewnątrz domu: kotłownia (uzupełnianie wody w obiegu CO), pranie, spłukiwanie WC, mycie naczyń, mycie szyb i luster, inne prace porządkowe, podlewanie kwiatów doniczkowych;
-
na zewnątrz budynku: podlewanie zieleni, zasilanie fontanny i prysznica (dla ochłody w upalny dzień), mycie samochodów, prace porządkowe i wiele innych.
Woda opadowa jako woda miękka o znikomej zawartości wapnia i magnezu charakteryzuje się następującymi zaletami:
-
jest doskonale przyswajana przez rośliny,
-
bardzo dobrze rozpuszczają się w niej środki piorące (proszki, płyny), co wpływa bezpośrednio na ich oszczędność,
-
nie wpływa destrukcyjnie na elementy pralek,
-
nie pozostawia smug na szkle,
-
nie tworzy osadu z kamienia w toalecie.
W warunkach domowych oszczędność wody wodociągowej z tytułu kreatywnego wykorzystania wody opadowej może być na poziomie 50%. Dla budżetu domowego efekt ekonomiczny jest ewidentny:
-
o połowę niższe rachunki za dostawę wody wodociągowej,
-
możliwość zminimalizowania lub całkowitego uzyskania zwolnienia z opłat za odprowadzanie deszczówki do kanalizacji deszczowej, po wykazaniu retencji wód opadowych na posesji.
Jak wdrożyć system mikroretencji - instalacje i rozwiązania
W celu wdrożenia systemu zagospodarowania wód opadowych w gospodarstwie domowym należy działkę, jak i dom, przystosować do tego celu poprzez przeprowadzenie inwestycji w zakresie zakupu, montażu czy budowy, a następnie uruchomienia instalacji do zbierania wód opadowych z powierzchni nieprzepuszczalnych, w tym z dachów, chodników i podjazdów.
Magazynowanie wody opadowej lub roztopowej może następować w szczelnych zbiornikach lub poprzez retencjonowanie w gruncie, m.in. przez studnie chłonne, drenaż, skrzynki rozsączające czy powierzchnie rozszczelnione.
W celu wykorzystania zgromadzonej wody w zbiorniku wymagane jest jeszcze odpowiednie oprzyrządowanie w postaci:
-
pomp,
-
przewodów,
-
filtrów,
-
zraszaczy,
-
central dystrybucji,
-
innych urządzeń.
Dotacje w programie mikroretencja - warunki i wysokość wsparcia
W II kwartale 2026 r. istnieje możliwość składania wniosków o dotację z programu „Mikroretencja 2026” do właściwego miejscowo Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Program adresowany jest do osób fizycznych, będących właścicielami, współwłaścicielami lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości, na której zlokalizowany jest budynek przeznaczony na cele mieszkalne.
Przyznanie dotacji odbywa się w formie refundacji dla inwestycji zakończonych. Ponadto przy przyznawaniu środków występują określone ograniczenia regulaminowe, m.in.:
-
zbiornik szczelny do magazynowania wody musi mieć łączną pojemność min. 2 m³,
-
studnie chłonne czy oczka wodne muszą stanowić element całej instalacji służącej do retencjonowania i wykorzystania wody opadowej na terenie danej posesji,
-
maksymalna kwota dotacji wynosi 8 000 zł, co stanowi do 90% kosztów kwalifikowanych.
Dotacja dla osób fizycznych wyniesie 90% kosztów kwalifikowanych instalacji. Maksymalna wysokość dotacji to 8 000 zł.
Poza środkami z ogólnokrajowego programu mikroretencja, niektóre duże miasta kierują do swoich mieszkańców dodatkowe programy w zakresie przydomowej retencji, finansowane z budżetu miasta, np.:
-
Kraków – Program Krakowskiej Mikroretencji,
-
Katowice – program „Chwytaj wodę”.
Czytaj także >> Zmiany w Prawie wodnym 2026 – które przepisy wejdą w życie?
Program mikroretencja stanowi istotne narzędzie wspierające racjonalne gospodarowanie zasobami wodnymi, szczególnie w kontekście zmian klimatycznych i rosnącego problemu suszy. Dzięki możliwości magazynowania i ponownego wykorzystania wód opadowych możliwe jest nie tylko ograniczenie zużycia wody wodociągowej, ale także zmniejszenie ryzyka lokalnych podtopień.
W ostatnich latach zmieniło się podejście do wód opadowych i dostrzeżono ich znaczący potencjał użytkowy. Warto podkreślić, że działania w zakresie retencji nie powinny ograniczać się wyłącznie do gospodarstw domowych. Również przedsiębiorcy powinni wdrażać rozwiązania umożliwiające magazynowanie i wykorzystanie wód opadowych, zarówno w pracach porządkowych jak i w procesach produkcyjnych.
Program mikroretencja wpisuje się w szerszą strategię zrównoważonego rozwoju, promując efektywne i odpowiedzialne wykorzystanie zasobów wodnych.
