Ekspertyza a opinia prawna to pojęcia, które są często używane zamiennie, choć w praktyce pełnią odmienne funkcje. Różnice dotyczą nie tylko zakresu analizy i celu sporządzenia dokumentu, ale także znaczenia dla działalności organów ochrony środowiska. Wątpliwości budzi również kwestia jawności takich opracowań - zwłaszcza wtedy, gdy organ uzasadnia swoje stanowisko ekspertyzą lub opinią przygotowaną przez zewnętrznego specjalistę. Warto wiedzieć, kiedy dokument ma charakter ekspertyzy, kiedy opinii oraz czy opinia publiczna może poznać jego autora i treść.
Przedmiotem ekspertyzy bywa nie tylko konkretna istniejąca sytuacja prawna, ale także projekt regulacji prawnej (normatywnej, kontraktowej) oceniany abstrakcyjnie z perspektywy zgodności z systemem prawnym państwa. Zakres przedmiotowy ekspertyzy jest zwykle szerszy niż zakres opinii, a analiza bardziej pogłębiona, gdyż z uwzględnieniem stanowiska orzecznictwa i nauki prawa, w tym ustaleń prawnoporównawczych. Przedmiotem ekspertyzy może być przebieg procesu legislacyjnego, co wykracza poza przedmiot opinii. Ekspertyza powinna opierać się na abstrakcyjności i bezstronności ocen. Ekspert ocenia projekt lub stan faktyczny i prawny w oderwaniu od interesów zamawiającego ekspertyzę. Ekspertyza sporządzona bez uwzględnienia powyższych zasad lub w warunkach konfliktu interesów jest bezwartościowa. Autorami zamawianych przez władze ekspertyz prawnych są specjaliści i pracownicy naukowi.
